دانشنامه شاعا

NMR
Nuclear magnetic resonance
تشدید مغناطیسی هسته ای یا NMR پدیده فیزیکی است که در آن هسته توسط یک میدان مغناطیسی جذب و تشعشع الکترومغناطیسی منتشر می‌کند. انرژی مذکور در فرکانس تشدید مشخصی آزاد می‌شود که وابسته به دو عامل قدرت میدان مغناطیسی و خواص مغناطیسی ایزتوپ اتم‌ها است. در استفاده‌های عملی این فرکانس شبیه به VHF و UHF شبکه‌های تلویزیونی است (60 تا 1000 مگاهرتز). با استفاده از NMR می‌توان خواص مغناطیسی - مکانیکی - کوانتوم هسته‌ اتم را مشاهده کرد. بسیاری از تکنیک‌های علمی از پدیده NMR برای مطالعه فیزیک مولکولی، بلورها و مواد غیربلوری با استفاده از طیف‌نگاری NMR بهره می‌برند. از NMR بطور معمول در تکنیک‌های عکسبرداری پزشکی مانند MRI استفاده می‌گردد.

HPLC
High-performance liquid chromatography

رنگ نگاری مایع با کارایی بالا (قبلا تحت عنوان رنگ نگاری مایع با فشار بالا) تکنیکی در شیمی آنالیز است و برای جدا کردن اجزای یک مخلوط استفاده می شود. از این تکنیک برای تعیین نوع مواد و مقدار آن استفاده می شود. در این روش از پمپ ها برای عبور حلال مایع که حامل مخلوط نمونه است از ستونهای پر شده از مواد جاذب و جامد استفاده می شود. هر قسمت از نمونه با تفاوت خیلی کم با مواد جاذب داخل ستونها واکنش نشان می دهد و باعث ایجاد جریان هایی با سرعت متفاوت برای هر قسمت از نمونه می شود. این امر باعث جدا شدن قسمت های مختلف نمونه در هنگام خروج از ستون می شود.

 
رنگ نگاری مایع با کارایی بالا در پزشکی (کشف سطح ویتامین دی در سرم خون)، قانون (کشف داروهای نیروزا در ادرار)، تحقیقات (جداسازی اجزای نمونه بیولوژیکی پیچیده، یا تفکیک مواد شیمیایی سنتتیک مشابه از یک دیگر) صنایع (مراحل تولید محصولات دارویی و بیولوژیکی) استفاده می شود.
 
کروماتوگرافی، بوسیله یک گیاه شناس روسی به نام تسوت، در اوایل قرن بیستم (1903) کشف شد. او از این تکنیک برای جداسازی رنگدانه های مختلف گیاهی مانند کلروفیل‌ها و گزانتوفیل‌ها استفاده کرد.
 
 
TEM
Transmission electron microscopy
 
میکروسکوپ اکترونی ترانسمیشن شعاعی الکترونهای با سرعت بالا را که باریک شده است به صورت روبشی از بین لایه بسیار نازکی از نمونه گذرانده، بوسیله لنزهای مغناطیسی بزرگنمایی را تغییر داده و تصویری بر روی یک صفحه فلورسنت یا فلیم عکاسی ایجاد می کند.
 
 
SEM
Scanning electron microscope
میکروسکوپ الکترونی روبشی یا SEM نوعی میکروسکوپ الکترونی است که قابلیت عکس‌برداری از سطوح با بزرگنمایی ۱۰ تا ۵۰۰۰۰۰ برابر با قدرت تفکیکی کمتر از ۱ تا ۲۰ نانومتر (بسته به نوع نمونه) را دارد.
 
برخی از کاربردها
- بررسی نمونه‌های آماده شده برای متالوگرافی در بزرگنمایی بسیار بیشتر از میکروسکوپ نوری.
- بررسی مقاطع شکست و سطوحی که اچ عمیق شده‌اند و مستلزم عمق میدان بسیار بیشتر از میکروسکوپ نوری هستند.
- ارزیابی گرادیان ترکیب شیمیایی روی سطح نمونه‌ها در فاصله‌ای به کوچکی ۱ میکرومتر

XRD
کریستالوگرافی اشعه ایکس یا XRD ابزار تشخیص ساختار مولکولی و اتمی یک بلور است. در این روش اتمهای کریستال باعث انکسار پرتوهای اتفاقی اشعه ایکس به مسیرهای مشخص زیاد می شوند. با اندازه گیری زاویه و شدت این پرتوها کریستالوگرافر تصویر سه بعدی از چگالی الکترونهای کریستال تولید می کند. با به دست آوردن چگالی الکترونها موقعیت اتمها در کریستال، پیوندهای شیمیایی، نابهنجاری و دیگر اطلاعات بلور تعیین می شود. (دانلود)